Στις 21 Οκτωβρίου, η εσθονική πλατφόρμα μετακινήσεων Bolt ανακοίνωσε ότι η υπηρεσία ηλεκτρικών οχημάτων της είναι πλέον διαθέσιμη στο Γιοχάνεσμπουργκ, το οικονομικό κέντρο της Νότιας Αφρικής και τη μεγαλύτερη αγορά της χώρας για υπηρεσίες μετακίνησης μέσω εφαρμογών. Πρόκειται για τη δεύτερη πόλη της χώρας στην οποία δραστηριοποιείται η συγκεκριμένη υπηρεσία της Bolt, μετά το Κέιπ Τάουν, όπου ξεκίνησε πιλοτικά τον Μάιο, σε συνεργασία με την εταιρεία διαχείρισης στόλου YugoRide.
500 ηλεκτρικά οχήματα
Η Bolt, η οποία διαθέτει ήδη κατηγορίες ηλεκτρικών μετακινήσεων σε περισσότερες από 70 πόλεις παγκοσμίως και αναπτύσσει πρωτοβουλίες ηλεκτροκίνησης στην Κένυα και τη Νιγηρία, θέτει ως στόχο να διαθέτει 500 ηλεκτρικά οχήματα στην πλατφόρμα της στη Νότια Αφρική έως το τέλος του έτους. Δεν έχει διευκρινιστεί πώς θα κατανεμηθούν τα οχήματα μεταξύ των δύο πόλεων. «Δεν δημοσιοποιούμε τον αριθμό των οχημάτων του στόλου ανά πόλη», δήλωσε στο TechCentral η εκπρόσωπος Τύπου της Bolt, Romaana Sutton.
Το πιο αξιοσημείωτο στοιχείο της επέκτασης στο Γιοχάνεσμπουργκ είναι ο συνεργάτης που επέλεξε η Bolt για την έναρξη της υπηρεσίας. Η South African Meter Taxi and E-Hailing Association (SAMTEA), η οποία συνδέεται με το South African National Taxi Council (SANTACO), θα «έχει στην ιδιοκτησία της και θα διαχειρίζεται τον στόλο ηλεκτρικών οχημάτων που θα λειτουργεί μέσω της πλατφόρμας της Bolt», σύμφωνα με τη Sutton. Τα οχήματα προμηθεύει η BYD. Όπως αναφέρει το TechCentral, πρόκειται για μοντέλα BYD Dolphin Surf, με τιμή εκκίνησης στην τοπική αγορά τα 339.900 ραντ, δηλαδή περίπου 18.400 ευρώ.
Η εξέλιξη αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία σε μια αγορά όπου η εμφάνιση των εφαρμογών μετακίνησης πριν από περίπου μία δεκαετία προκάλεσε εντάσεις με τα παραδοσιακά ταξί με ταξίμετρο, οι οποίες σε ορισμένες περιπτώσεις εξελίχθηκαν σε βίαιες συγκρούσεις. «Υπήρξε μια περίοδος κατά την οποία τα ταξί με ταξίμετρο και οι υπηρεσίες ηλεκτρονικής κλήσης οχημάτων θεωρούνταν ανταγωνιστές», δήλωσε ο πρόεδρος της SAMTEA, Sibongiseni Shange, σύμφωνα με το TechLabari. Όπως υποστηρίζει, οι επαγγελματίες του κλάδου «πρέπει να αποτελούν μέρος ενός θεσμοθετημένου και οργανωμένου τομέα», ώστε η δραστηριότητα να είναι βιώσιμη.
Διαδρομές προς το αεροδρόμιο
Προς το παρόν, η υπηρεσία είναι διαθέσιμη στο Σάντον, σε διαδρομές από και προς το Διεθνές Αεροδρόμιο Oliver Tambo, καθώς και σε περιοχές του ανατολικού Γιοχάνεσμπουργκ. Οι χρεώσεις είναι ελαφρώς υψηλότερες από εκείνες της βασικής κατηγορίας Bolt Standard.
Οι περισσότεροι οδηγοί της Bolt στη Νότια Αφρική νοικιάζουν τα οχήματά τους από εταιρείες διαχείρισης στόλου, καταβάλλοντας εβδομαδιαίο μίσθωμα, ενώ τα καύσιμα συγκαταλέγονται στα μεγαλύτερα λειτουργικά τους έξοδα. Ο γενικός διευθυντής της Bolt στη Νότια Αφρική, Graham Walker, δήλωσε στο TechLabari ότι η ηλεκτροκίνηση «μπορεί να συμβάλει στη μείωση του λειτουργικού κόστους και του κόστους συντήρησης για τους συνεργαζόμενους οδηγούς και τις εταιρείες διαχείρισης στόλου».
Η χρονική συγκυρία ευνοεί τη μετάβαση. Σύμφωνα με το Independent Online (IOL), η τιμή της βενζίνης ξεπέρασε για πρώτη φορά τα 30 ραντ ανά λίτρο τον Οκτώβριο, υπερδιπλασιάζοντας το μηνιαίο κόστος καυσίμων ενός οχήματος τύπου bakkie με υψηλή ετήσια χιλιομετρική κάλυψη σε σύγκριση με τον Μάρτιο. Ο Mahomed Jeewa, συνιδρυτής της Valternative, εταιρείας διαχείρισης στόλου με έδρα το Ντέρμπαν, η οποία προμηθεύει ηλεκτρικά οχήματα στην Uber στο Γιοχάνεσμπουργκ, δήλωσε στο Bloomberg ότι η απότομη αύξηση του κόστους καυσίμων ενισχύει τη ζήτηση. «Η προσφορά μας δεν επαρκεί σε καμία περίπτωση για να καλύψει τη ζήτηση», ανέφερε.
Παρόμοια εμπόδια
Η Bolt, πάντως, δεν είναι η πρώτη εταιρεία που εισάγει ηλεκτρικές μετακινήσεις στο Γιοχάνεσμπουργκ. Η Uber εγκαινίασε αντίστοιχη κατηγορία στην πόλη τον Νοέμβριο του 2025, σε συνεργασία με τη Valternative, η οποία διαθέτει πλέον 360 οικονομικά ηλεκτρικά αυτοκίνητα Henrey EV4 και αναπτύσσει δικές της εγκαταστάσεις φόρτισης στα βόρεια προάστια.
Οι δύο πλατφόρμες αντιμετωπίζουν παρόμοιες προκλήσεις. Τα εισαγόμενα ηλεκτρικά οχήματα επιβαρύνονται με τελωνειακούς δασμούς 25%, έναντι 18% για τα αυτοκίνητα με κινητήρες εσωτερικής καύσης που εισάγονται από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Παράλληλα, η Νότια Αφρική δεν διαθέτει εγχώρια παραγωγή αμιγώς ηλεκτρικών αυτοκινήτων. Ως αποτέλεσμα, τα οχήματα νέας ενεργειακής τεχνολογίας, συμπεριλαμβανομένων των υβριδικών, αντιπροσώπευαν μόλις το 2,8% της αγοράς καινούργιων αυτοκινήτων το 2025.
Επιπλέον, οι δημόσιοι σταθμοί φόρτισης παραμένουν περιορισμένοι εκτός των μεγάλων αστικών κέντρων, ενώ οι προγραμματισμένες διακοπές ηλεκτροδότησης εξακολουθούν να προκαλούν ανησυχία, παρότι η έντασή τους έχει μειωθεί. Ούτε η Bolt ούτε οι συνεργάτες της έχουν δώσει λεπτομέρειες σχετικά με την πρόσβαση των οδηγών σε υποδομές φόρτισης ή τη χρηματοδότηση της απόκτησης των οχημάτων. Σε γραπτή απάντησή της στο Bloomberg, η Uber επισήμανε ότι «οι μεγαλύτερες προκλήσεις εξακολουθούν να είναι οι υποδομές και το υψηλό κόστος των ηλεκτρικών οχημάτων».
Θα μπορέσει, επομένως, το μοντέλο ηλεκτρικών ταξί που προωθούν η Bolt και η Uber να επεκταθεί σε ολόκληρο το Γιοχάνεσμπουργκ; Η απάντηση εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από ένα κρίσιμο ερώτημα, ποιος θα επωμιστεί την πρόσθετη δαπάνη αγοράς ενός ηλεκτρικού οχήματος, η πλατφόρμα, ο ιδιοκτήτης του στόλου ή ο οδηγός μέσω του εβδομαδιαίου μισθώματος. Εάν το μοντέλο αποδειχθεί βιώσιμο και επεκταθεί, η Bolt αναμένεται να εξετάσει την παρουσία της και σε άλλες πόλεις, όπως η Πρετόρια και το Ντέρμπαν.
Τα βασικά συμπεράσματα για τους επαγγελματίες διαχείρισης στόλου
– Στη Νότια Αφρική, η ηλεκτροκίνηση των υπηρεσιών μετακίνησης μέσω εφαρμογών περνά κυρίως μέσα από τις εταιρείες διαχείρισης στόλου και όχι από μεμονωμένους οδηγούς. Οι συνεργασίες που συνδυάζουν την προμήθεια οχημάτων, τη διαχείριση στόλου και τη φόρτιση αποτελούν βασική προϋπόθεση για την επέκταση του μοντέλου και αξίζουν ιδιαίτερης προσοχής.
– Τα ηλεκτρικά οχήματα είναι ακριβά στη Νότια Αφρική, εν μέρει λόγω των υψηλών εισαγωγικών δασμών. Ωστόσο, οι υψηλές τιμές καυσίμων καθιστούν ολοένα πιο ελκυστικά τα πιλοτικά προγράμματα ηλεκτροκίνησης, ιδιαίτερα για στόλους με υψηλή ετήσια χιλιομετρική κάλυψη.
– Σε ένα περιβάλλον με περιορισμένους δημόσιους φορτιστές και προβλήματα αξιοπιστίας της ηλεκτροδότησης, η εγκατάσταση φορτιστών στις βάσεις των στόλων, με φωτοβολταϊκά συστήματα ή εφεδρικές μπαταρίες, αποτελεί συνετή επιλογή για τη διασφάλιση της λειτουργίας.
– Η BYD και άλλες κινεζικές μάρκες προσφέρουν ορισμένες από τις οικονομικότερες επιλογές ηλεκτρικών οχημάτων στην αγορά. Ωστόσο, πέρα από την τιμή αγοράς, κρίσιμα κριτήρια παραμένουν η διαθεσιμότητα δικτύου συντήρησης και τεχνικής υποστήριξης, καθώς και η υπολειμματική αξία των οχημάτων κατά τη μεταπώληση.
