Οι εταιρικοί στόλοι της Ευρωπαϊκής Ένωσης που βασίζονται σε πετρελαιοκίνητα οχήματα θα βρεθούν αντιμέτωποι με αυξημένο κόστος καυσίμων από το 2028, όταν τεθεί σε εφαρμογή το νέο Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (ΣΕΔΕ) της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, γνωστό ως ETS2.
Οι αυξήσεις στις τιμές των καυσίμων αναμένεται να είναι αρκετά σημαντικές, ώστε να επηρεάσουν τους υπολογισμούς του συνολικού κόστους ιδιοκτησίας (TCO) μεταξύ των αμιγώς ηλεκτρικών οχημάτων και των οχημάτων με κινητήρες εσωτερικής καύσης.
Το ETS2 βασίζεται στο υφιστάμενο σύστημα εμπορίας εκπομπών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το οποίο καλύπτει σταθμούς παραγωγής ενέργειας και ενεργοβόρες βιομηχανίες. Εισήχθη το 2023 στο πλαίσιο της νομοθετικής δέσμης «Fit for 55» και έχει σχεδιαστεί για να μειώσει τις εκπομπές κυρίως από τις οδικές μεταφορές και τα κτίρια, καθώς η Ε.Ε. επιδιώκει την εξάλειψη των εκπομπών CO₂ που συμβάλλουν στην κλιματική αλλαγή.
Στόχος το CO₂ από τα καύσιμα των μεταφορών
Το νέο σύστημα επικεντρώνεται ειδικά στις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα που προκύπτουν από τις οδικές μεταφορές. Σύμφωνα με τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Περιβάλλοντος, οι εκπομπές αυτές έχουν μειωθεί μόλις κατά 4,4% από το 2005 μέχρι σήμερα, παρά τη βελτίωση της αποδοτικότητας των κινητήρων, τη χρήση βιοκαυσίμων και τη σταδιακή αύξηση των ηλεκτρικών οχημάτων.
Το ETS2 σχεδιάστηκε ώστε να ενθαρρύνει τόσο την ηλεκτροκίνηση όσο και τις πιο ενεργειακά αποδοτικές μορφές μετακίνησης. Δεν επιβάλλεται απευθείας στους οδηγούς ή στους εταιρικούς στόλους, αλλά στους προμηθευτές καυσίμων. Αυτό σημαίνει ότι διυλιστήρια, εισαγωγείς και εταιρείες διανομής καυσίμων θα πρέπει να αγοράζουν δικαιώματα εκπομπών για το διοξείδιο του άνθρακα που αντιστοιχεί στη βενζίνη, το πετρέλαιο κίνησης και τα υπόλοιπα καύσιμα μεταφορών που διαθέτουν στην αγορά. Το επιπλέον κόστος αναμένεται στη συνέχεια να μετακυλιστεί στις τιμές των καυσίμων.
Δημοπρασίες δικαιωμάτων εκπομπών
Τα δικαιώματα εκπομπών θα διατίθενται μέσω δημοπρασιών που θα πραγματοποιεί το European Energy Exchange, ενώ τα κράτη-μέλη της Ε.Ε. θα υποχρεούνται να διαθέτουν τα έσοδα που θα προκύπτουν αποκλειστικά για δράσεις αντιμετώπισης της κλιματικής αλλαγής και κοινωνικής στήριξης. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιδιώκει μέσω του ETS2 να μειώσει τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου κατά 42% έως το 2030 σε σύγκριση με τα επίπεδα του 2005.
Εφαρμογή από το 2028
Οι πετρελαϊκές εταιρείες και οι προμηθευτές καυσίμων υποχρεώθηκαν να ξεκινήσουν την παρακολούθηση και καταγραφή των εκπομπών CO₂ ήδη από το 2025. Ωστόσο, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αποφάσισε να μεταθέσει την έναρξη αγοράς δικαιωμάτων εκπομπών κατά 12 μήνες, από το 2027 στο 2028.
Παράλληλα, εάν οι τιμές των δικαιωμάτων εκπομπών ξεπεράσουν τα 45 ευρώ ανά τόνο CO₂ το 2028, η Ευρωπαϊκή Ένωση θα έχει τη δυνατότητα να διαθέσει επιπλέον δικαιώματα από ειδικό «αποθεματικό σταθερότητας», προκειμένου να αποτρέψει υπερβολικές αυξήσεις τιμών σε περίπτωση που η ζήτηση υπερβεί την προσφορά.
Το κόστος ανά λίτρο καυσίμου
Η καύση ενός λίτρου πετρελαίου κίνησης παράγει περίπου 2,64 κιλά CO₂. Αυτό σημαίνει ότι τιμή δικαιώματος εκπομπών στα 45 ευρώ ανά τόνο μεταφράζεται σε επιπλέον κόστος 11,9 λεπτών ανά λίτρο. Εάν η τιμή των δικαιωμάτων αυξηθεί στα 50 ευρώ ανά τόνο, η επιβάρυνση θα ανέλθει στα 13,2 λεπτά ανά λίτρο.
Ακόμη και με τις σημερινές υψηλές τιμές καυσίμων, που έχουν επηρεαστεί από τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή, τα επιπλέον 11,9 λεπτά ανά λίτρο θα αυξήσουν το κόστος πετρελαίου για τους εταιρικούς στόλους κατά περίπου 6,6%, με βάση τη σημερινή μέση τιμή στην Ε.Ε. που διαμορφώνεται στα 1,80 ευρώ ανά λίτρο, υπό την προϋπόθεση ότι οι εταιρείες καυσίμων θα μετακυλίσουν το κόστος στους καταναλωτές.
Εάν, όμως, οι τιμές επιστρέψουν στα επίπεδα που ίσχυαν πριν τον πόλεμο, ήτοι 1,53 ευρώ ανά λίτρο, τότε η επίπτωση του ETS2 θα αντιστοιχεί σε αύξηση περίπου 7,8%.
Επίδραση στο συνολικό κόστος ιδιοκτησίας
Αυξήσεις αυτού του μεγέθους αναμένεται να ενισχύσουν την ανταγωνιστικότητα των ηλεκτρικών οχημάτων, καθώς θα αυξήσουν το συνολικό κόστος ιδιοκτησίας των πετρελαιοκίνητων επιβατικών αυτοκινήτων, van και φορτηγών.
Η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή έχει ήδη οδηγήσει σε αύξηση 33,7% στις τιμές του πετρελαίου κίνησης στην Ευρωπαϊκή Ένωση μεταξύ Απριλίου 2025 και Απριλίου 2026, λειτουργώντας παράλληλα ως καταλύτης για την ενίσχυση του ενδιαφέροντος προς την ηλεκτροκίνηση.
Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας (IEA) ανέφερε ότι η ετήσια εξοικονόμηση κόστους καυσίμου από τη χρήση ηλεκτρικών οχημάτων στην Ευρωπαϊκή Ένωση αυξήθηκε κατά 35% τον Απρίλιο σε σύγκριση με τον ίδιο μήνα του 2025.
«Για τους εταιρικούς στόλους που διανύουν μεγάλες αποστάσεις, η εξοικονόμηση λειτουργικού κόστους μπορεί να είναι πολλαπλάσια σε σχέση με εκείνη ενός μέσου ιδιώτη καταναλωτή», σημειώνει ο IEA.
Παρότι οι εταιρικοί στόλοι που βασίζονται στο πετρέλαιο, κυρίως οι διαχειριστές ελαφρών και βαρέων επαγγελματικών οχημάτων, έχουν κινηθεί πιο αργά προς την υιοθέτηση μηδενικών εκπομπών, παραμένουν ιδιαίτερα ευαίσθητοι στις μεταβολές του κόστους. Για τον λόγο αυτό, το ETS2 θα μπορούσε να αποτελέσει τον καταλύτη που θα επιταχύνει τη μετάβαση προς την ηλεκτροκίνηση.
Η ιστορία δείχνει ότι η πετρελαϊκή κρίση της δεκαετίας του 1970 οδήγησε στην καθιέρωση προτύπων κατανάλωσης καυσίμου για τα αυτοκίνητα και σε διπλασιασμό της ενεργειακής τους αποδοτικότητας. Οι Ευρωπαίοι νομοθέτες ελπίζουν ότι το ETS2 θα επιτύχει ένα αντίστοιχο αποτέλεσμα, ωθώντας τους εταιρικούς στόλους και τους ιδιώτες να στραφούν ταχύτερα στα αμιγώς ηλεκτρικά οχήματα.
