Η Ευρωπαϊκή Ένωση προχώρησε σε στοχευμένες αλλαγές στο πλαίσιο επιβολής διοδίων για τα βαρέα οχήματα, με στόχο να διευκολύνει την εφαρμογή των νέων κανόνων που συνδέουν το ύψος των χρεώσεων με τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο κατέληξαν σε προσωρινή πολιτική συμφωνία για την αναθεώρηση της οδηγίας «Eurovignette», ανοίγοντας τον δρόμο για ένα πιο σαφές και ενιαίο σύστημα ταξινόμησης φορτηγών σε όλα τα κράτη-μέλη.
Η αναθεώρηση δεν αλλάζει εκ βάθρων το ευρωπαϊκό σύστημα οδικών τελών, αλλά αποσαφηνίζει κρίσιμες διατάξεις που είχαν προκαλέσει αβεβαιότητα ενόψει της εφαρμογής των νέων προτύπων CO2 για τα βαρέα οχήματα. Οι νέοι κανόνες επανακαθορίζουν τις κατηγορίες οχημάτων, τους ορισμούς για τα οχήματα μηδενικών και χαμηλών εκπομπών, τα επίπεδα αναφοράς εκπομπών και τις διαδικασίες υπολογισμού της περιβαλλοντικής τους επίδοσης, με στόχο την ομοιόμορφη εφαρμογή τους από μεταφορείς, διαχειριστές διοδίων και εθνικές αρχές.
Κεντρικό στοιχείο της συμφωνίας αποτελεί η δυνατότητα που θα έχουν τα κράτη-μέλη να προσφέρουν σημαντικές εκπτώσεις στα διόδια για φορτηγά χαμηλών εκπομπών. Εφόσον μια χώρα απαλλάσσει πλήρως από το τέλος υποδομής τα οχήματα μηδενικών εκπομπών, θα μπορεί να μειώνει έως και κατά 75% τις αντίστοιχες χρεώσεις για τα φορτηγά χαμηλών εκπομπών. Το καθεστώς αυτό θα ισχύσει έως τις 30 Ιουνίου 2031. Στη συνέχεια, όταν η μέγιστη απαλλαγή για τα οχήματα μηδενικών εκπομπών περιοριστεί στο 75%, η ανώτατη έκπτωση για τα οχήματα χαμηλών εκπομπών θα μειωθεί στο 50%. Ωστόσο, η εφαρμογή αυτών των κινήτρων παραμένει προαιρετική και δεν επιβάλλεται στις εθνικές κυβερνήσεις.
Η συμφωνία προβλέπει επίσης ότι στις ευνοϊκές ρυθμίσεις θα μπορούν να ενταχθούν ηλεκτρικά φορτηγά εκτεταμένης αυτονομίας (REEV), υπό την προϋπόθεση ότι πληρούνται οι προβλεπόμενες τεχνικές προδιαγραφές. Αντίθετα, εκτός των κινήτρων μένουν οχήματα μηδενικών εκπομπών που έχουν τροποποιηθεί με συστήματα εκτεταμένης αυτονομίας τα οποία χρησιμοποιούν κινητήρες ορυκτών καυσίμων για τη φόρτιση των μπαταριών.
Όσον αφορά τα ενεργειακά αποδοτικά ρυμουλκούμενα και ημιρυμουλκούμενα, οι συννομοθέτες δεν κατέληξαν σε συμφωνία για τη χορήγηση εκπτώσεων στα διόδια ως κίνητρο για τη χρήση τους. Παρά τη στήριξη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, το Συμβούλιο απέρριψε την πρόταση, εκτιμώντας ότι θα αύξανε τη γραφειοκρατία, θα περιέπλεκε τα συστήματα είσπραξης διοδίων και θα δυσχέραινε την εφαρμογή των ηλεκτρονικών υπηρεσιών οδικής χρέωσης. Ωστόσο, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή καλείται να επανεξετάσει το ενδεχόμενο έως τις 30 Ιουνίου 2029.
Η συμφωνία παραμένει προσωρινή και απαιτεί την τελική έγκριση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου. Στόχος των αλλαγών είναι να διαμορφωθεί ένα πιο ξεκάθαρο ρυθμιστικό πλαίσιο για τις οδικές μεταφορές, να περιοριστούν οι αποκλίσεις μεταξύ των κρατών-μελών και να διασφαλιστεί η ομαλή μετάβαση στο νέο, περιβαλλοντικά προσανατολισμένο σύστημα χρέωσης διοδίων.
