Πριν από περίπου έναν μήνα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε το “Πακέτο Αυτοκινήτου” της, με στόχο την αναπροσαρμογή της πορείας της ΕΕ προς την καθαρή κινητικότητα. Τα πιο ενδιαφέροντα στοιχεία ήταν η χαλάρωση της απαγόρευσης των κινητήρων εσωτερικής καύσης (ICE) για το 2035 και η υποχρεωτικότητα ηλεκτρικών οχημάτων (EV) στους εταιρικούς στόλους.
Το Πακέτο δεν αποτελεί ρήξη με την κλιματική ατζέντα της ΕΕ, αλλά μάλλον μια διόρθωση πορείας, βασισμένη στον στρατηγικό διάλογο μεταξύ της ΕΕ και της βιομηχανίας, των συνδικάτων και της κοινωνίας των πολιτών που πραγματοποιήθηκε το 2025.
Δέσμη προτάσεων
Η δέσμη προτάσεών του βασίζεται στην Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία του 2019 και προσαρμόζει το πλαίσιο «Fit for 55» του 2021, το οποίο στόχευε σε μείωση εκπομπών κατά 55% έως το 2030 και σε απαγόρευση των νέων οχημάτων με κινητήρα εσωτερικής καύσης (ICE) έως το 2035.
Η προσαρμογή παρουσιάστηκε ως μια ορθολογική απάντηση στη αργή υιοθέτηση των EV (που κινούνταν γύρω στο 20% στα τέλη του 2025), στον αυξανόμενο ανταγωνισμό από την Κίνα και στις οικονομικές πιέσεις που αντιμετωπίζουν οι ευρωπαϊκές αυτοκινητοβιομηχανίες. Στόχος ήταν να δοθεί σε αυτές τις βιομηχανίες μεγαλύτερη ευελιξία, διατηρώντας παράλληλα τις συνολικές κλιματικές φιλοδοξίες της ΕΕ.
Τα κύρια στοιχεία του Πακέτου είναι:
• Αναθεωρημένα πρότυπα CO₂, που επιτρέπουν μείωση εκπομπών από την εξάτμιση κατά 90% έως το 2035 αντί για 100%. Το υπόλοιπο 10% μπορεί να αντισταθμιστεί μέσω χαμηλού ανθρακικού αποτυπώματος υλικών παραγόμενων στην ΕΕ, e-fuels ή βιοκαυσίμων.
• Υποχρεωτική «πράσινη» μετάβαση για τους εταιρικούς στόλους
• Ταμείο «Battery Booster» ύψους 1,8 δισ. ευρώ για την ενίσχυση των εγχώριων αλυσίδων εφοδιασμού.
• Ένα πλάισιο για τη μείωση της γραφειοκρατίας και την εισαγωγή νέας κατηγορίας οχημάτων για «μικρά προσιτά αυτοκίνητα».
• Επικαιροποιημένη σήμανση αυτοκινήτων για μεγαλύτερη διαφάνεια προς τους καταναλωτές.
Νομοθετική πορεία
Οι προτάσεις της Επιτροπής βρίσκονται επί του παρόντος στη νομοθετική διαδικασία της ΕΕ, η οποία περιλαμβάνει διαβούλευση με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, και η οποία θα ξεκινήσει ουσιαστικά την άνοιξη. Ολόκληρη η διαδικασία μπορεί να διαρκέσει έως και 18 μήνες, κατά τη διάρκεια των οποίων οι προτάσεις υπόκεινται σε τροποποιήσεις. Ωστόσο, ο αντίκτυπος των νέων αλλαγών, γίνεται ήδη αισθητός στις αντιδράσεις των εμπλεκομένων και στις μεταβαλλόμενες στρατηγικές των διαχειριστών εταιρικών στόλων.
Οι αντιδράσεις των ενδιαφερόμενων μερών ήταν σε μεγάλο βαθμό προβλέψιμες. Η βιομηχανία εμφανίζεται συγκρατημένα αισιόδοξη. Η Ένωση Ευρωπαίων Κατασκευαστών Αυτοκινήτων (ACEA) χαρακτήρισε το Πακέτο «ένα σημαντικό πρώτο βήμα», ενώ η Ευρωπαϊκή Ένωση Προμηθευτών Αυτοκινητοβιομηχανίας (CLEPA) ζήτησε βελτιώσεις στον “Νόμο Βιομηχανικού Επιταχυντή” (Industrial Accelerator Act), που αναμένεται στα τέλη Ιανουαρίου, προκειμένου να προστατευθούν καλύτερα οι θέσεις εργασίας από τους διεθνείς ανταγωνιστές.
Οι περιβαλλοντικές οργανώσεις, από την πλευρά τους, κατήγγειλαν την αποδυνάμωση του στόχου του 2035. Η Transport & Environment υποστήριξε ότι αυτό θα μπορούσε να υπονομεύσει τη ηλεκτρική μετάβαση, να προσθέσει εκατομμύρια τόνους CO₂ στην ατμόσφαιρα και να πλήξει την επιχειρηματική εμπιστοσύνη στις επενδύσεις των EV. Παράλληλα και άλλες οργανώσεις υπέρ της ηλεκτροκίνησης έχουν έκτοτε μεταφέρει την προσοχή τους στο εθνικό επίπεδο, καθώς οι κυβερνήσεις θα ερμηνεύσουν και θα εφαρμόσουν τις νέες ευελιξίες.
Φορολογικά καθεστώτα
Με τη συνολική απαγόρευση του 2035 να αποδυναμώνεται και τους εταιρικούς στόλους να επιβαρύνονται με υποχρεωτική χρήση EV, ακόμη μεγαλύτερο μέρος της προσπάθειας για ηλεκτροκίνηση μεταφέρεται σε αυτούς τους εταιρικούς στόλους – μια εξέλιξη που είχε επικριθεί ακόμη και πριν συμβεί από έναν συνασπισμό κατασκευαστών OEM και εταιρειών leasing, οι οποίοι επικαλούνται το υψηλό κόστος και τα κενά στις υποδομές ως πραγματικά εμπόδια για ποσοστώσεις EV στους στόλους.
Τι ακολουθεί; Τον Φεβρουάριο, η Επιτροπή Μεταφορών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου θα πραγματοποιήσει ακροάσεις, από τις οποίες θα μπορούσαν να προκύψουν οι πρώτες τροπολογίες στις προτάσεις της Επιτροπής.
Σε εθνικό επίπεδο, αρκετές κυβερνήσεις επανεξετάζουν τα φορολογικά καθεστώτα των εταιρικών αυτοκινήτων ενόψει των νέων κανόνων της ΕΕ. Άλλες χρησιμοποιούν το Πακέτο ως πολιτική κάλυψη για να επιταχύνουν την ηλεκτροκίνηση των στόλων του δημόσιου τομέα, θέτοντας σημεία αναφοράς που ενδέχεται σύντομα να αναμένεται να ακολουθήσουν και οι ιδιωτικοί στόλοι. Μερικές κυβερνήσεις έχουν αναπροσαρμόσει τις εθνικές απαγορεύσεις για τα αυτοκίνητα με θερμικό κινητήρα (ICE), επικαλούμενες το εξελισσόμενο πλαίσιο της ΕΕ.
Ρυθμιστική πολυπλοκότητα
Όμως, ενώ ο νομοθετικός μηχανισμός κινείται αργά, οι στόλοι ήδη λαμβάνουν υπόψη τη μεταβολή κατεύθυνσης από τις Βρυξέλλες. Παρά την υπόσχεση για λιγότερη γραφειοκρατία, το Πακέτο δεν επιλύει τόσο τη ρυθμιστική πολυπλοκότητα όσο τη μετατοπίζει από τα πρότυπα εκπομπών της εξάτμισης, σε ένα πιο πολυεπίπεδο σύστημα πιστώσεων, εξαιρέσεων και υποχρεώσεων σε επίπεδο στόλου, το οποίο μπορεί να αποδειχθεί δύσκολο στην πράξη.
Η μεγαλύτερη, αν όχι η πιο άμεση, ανησυχία είναι οι υποχρεωτικές ποσοστώσεις EV για τους εταιρικούς στόλους, οι οποίες θα μεταφραστούν σε εθνικές ποσοστώσεις. Αυτές πρέπει να διασφαλίζουν ότι ένα ελάχιστο ποσοστό των νέων ταξινομήσεων από μεγάλες επιχειρήσεις (συνήθως άνω των 250 εργαζομένων) θα είναι οχήματα μηδενικών ή χαμηλών εκπομπών, με προτιμήσεις «Made in EU» για τα κίνητρα. Αυτό θα μπορούσε να μεταφραστεί σε στόχους 50–75% για οχήματα μηδενικών εκπομπών (ZEV) έως το 2030 σε ώριμες αγορές, προσθέτοντας ενδεχομένως 1 έως 2 εκατομμύρια ηλεκτρικά οχήματα παραγόμενα στην ΕΕ στους εταιρικούς στόλους.
Πρακτικές επιπτώσεις
Αν και αυτό βρίσκεται ακόμη στο μέλλον, έχει μια σειρά από πρακτικές επιπτώσεις που θα πρέπει να ληφθούν υπόψη ακόμη και πριν συμφωνηθεί το πλήρες σύνολο των μέτρων:
• Εκεί όπου οι στόλοι στο παρελθόν αποτελούσαν μόνο έμμεσο στόχο της κλιματικής πολιτικής της ΕΕ, πλέον βρίσκονται υπό άμεση ρυθμιστική πίεση από την ίδια την ΕΕ.
• Ως αποτέλεσμα, οι διαχειριστές στόλων θα υποχρεωθούν να ενσωματώνουν ρητά στις προμήθειές τους προτιμήσεις που καθοδηγούνται από την πολιτική κατεύθυνση της ΕΕ, για παράδειγμα για ηλεκτρικά οχήματα και μπαταρίες EV κατασκευασμένα στην ΕΕ.
• Η χαλάρωση των κανόνων CO₂ για τους OEM ενδέχεται να επιβραδύνει τον ρυθμό με τον οποίο αυτοί προωθούν μοντέλα μηδενικών εκπομπών στην αγορά, κάτι που θα μπορούσε να σημαίνει στενότητες στην προσφορά και απρόβλεπτες υπολειμματικές αξίες.
• Οι αναθεωρημένοι κανόνες σήμανσης αυτοκινήτων του Πακέτου, αν και αρχικά θεωρήθηκαν μέτρο προσανατολισμένο στον καταναλωτή, θα μπορούσαν να λειτουργήσουν ως τυποποιημένο εργαλείο σύγκρισης μεταξύ αγορών, βοηθώντας τους διαχειριστές στόλων να εναρμονίσουν την επιλογή οχημάτων και τη λογιστική άνθρακα.
Όλα αυτά απαιτούν κάτι περισσότερο από τακτικές αντιδράσεις εκ μέρους των εταιρικών στόλων, απαιτούν στρατηγική σκέψη σχετικά με σημαντικές μελλοντικές επενδύσεις σε EV, σε υποδομές φόρτισης και σε συστήματα παρακολούθησης συμμόρφωσης – όλα αυτά εν μέσω συνεχιζόμενων ανησυχιών για το συνολικό κόστος ιδιοκτησίας των EV και για την ετοιμότητα των δικτύων να καλύψουν τις ανάγκες φόρτισής τους.
Φορολογικές ελαφρύνσεις
Όπως επισημάνθηκε από την ACEA και την CLEPA, αυτές οι υποχρεώσεις ενέχουν τον κίνδυνο δημιουργίας οικονομικής πίεσης, και οι ενδεχομένως πολύ διαφορετικές εθνικές ποσοστώσεις θα μπορούσαν τελικά να περιπλέξουν τις διασυνοριακές δραστηριότητες, για να μην αναφερθεί και η διασυνοριακή επαναδιάθεση οχημάτων.
Υπάρχουν όμως και ευκαιρίες. Οι φορολογικές ελαφρύνσεις αποτελούν την άλλη όψη των ποσοστώσεων EV και θα βοηθήσουν στην αντιστάθμιση του κόστους. Πρόσθετες επιδοτήσεις για αμφίδρομη φόρτιση θα βοηθήσουν στην ενσωμάτωση των στόλων με τα ενεργειακά δίκτυα. Η μείωση της γραφειοκρατίας και η νέα κατηγορία μικρών EV ενδέχεται να δημιουργήσουν προσιτές επιλογές για αστικούς στόλους. Η καλύτερη σήμανση θα ενισχύσει τις προμήθειες βάσει δεδομένων.
Έναν μήνα μετά την ανακοίνωσή του, το Πακέτο Αυτοκινήτου έχει προκαλέσει πολλά σχόλια αλλά ελάχιστες απτές αλλαγές.
Στρατηγικός σχεδιασμός
Αυτό που έχει σημασία τώρα για τους διαχειριστές στόλων είναι να διατηρούν τη νέα κατεύθυνση της ΕΕ στο επίκεντρο της προσοχής τους και να προχωρήσουν σε στρατηγικό σχεδιασμό, παρά την απουσία των τελικών λεπτομερειών του σχεδίου.
Διότι ένα πράγμα είναι ήδη σαφές: Οι εταιρικοί στόλοι βρίσκονται πλέον στο επίκεντρο της στρατηγικής μετάβασης της ΕΕ στον τομέα της αυτοκινητοβιομηχανίας. Μακροπρόθεσμα, αυτό θα μπορούσε να σημαίνει ότι θα έχουν μεγαλύτερη διαπραγματευτική ισχύ έναντι των OEM, ισχυρότερο ρόλο στη διαμόρφωση των εθνικών κανόνων και προνομιακή πρόσβαση σε στοχευμένα κίνητρα.
Εν ολίγοις, οι εταιρικοί στόλοι μπορούν να ξεκινήσουν ελέγχοντας τη συμβατότητά τους με τους επικείμενους κανόνες για τα ποσοστά των EV και ασκώντας πίεση στις κυβερνήσεις για τα κατάλληλα μέτρα που θα τους βοηθήσουν να επιτύχουν τους στόχους που θα τεθούν. Οι στόλοι που θα δράσουν τώρα δεν θα είναι απλώς καλύτερα προετοιμασμένοι για το αύριο, θα έχουν και την ευκαιρία να διαμορφώσουν το πώς θα μοιάζει αυτό το μέλλον.
