Τα σύγχρονα οχήματα έχουν εξελιχθεί σε κινούμενες πλατφόρμες δεδομένων. Συστήματα πλοήγησης, infotainment, προφίλ οδηγών και συνδεδεμένες υπηρεσίες συλλέγουν και αποθηκεύουν συνεχώς προσωπικές πληροφορίες. Για τους οδηγούς, αυτό αποτελεί πλέον κάτι το σύνηθες. Για τους κατασκευαστές, τις εταιρείες leasing και τους ιδιοκτήτες στόλων, δημιουργεί μια σαφή υποχρέωση: τα προσωπικά δεδομένα πρέπει να διαγράφονται προτού ένα όχημα αλλάξει χέρια.
Σύμφωνα με τον Γενικό Κανονισμό για την Προστασία Δεδομένων (GDPR), η ευθύνη για αυτή την υποχρέωση βαρύνει τον υπεύθυνο επεξεργασίας δεδομένων – τον οργανισμό που αποφασίζει αν τα προσωπικά δεδομένα θα διαγραφούν ή θα διατηρηθούν. Στο πλαίσιο του remarketing, αυτός ο ρόλος συνήθως ανήκει σε στόλους, εταιρείες leasing, χρηματοδότες, ασφαλιστικές εταιρείες (σε περιπτώσεις που ένα όχημα έχει κριθεί ολικής καταστροφής) και εμπόρους. «Μια συνηθισμένη παρανόηση είναι ότι οι κατασκευαστές είναι υπεύθυνοι για τα δεδομένα στο όχημα – δεν είναι», λέει ο Andrea Amico, CEO της Privacy4Cars. «Όπως ακριβώς η Dell δεν είναι υπεύθυνη για την ασφάλεια των φορητών υπολογιστών που χρησιμοποιεί μια εταιρεία, έτσι και οι κατασκευαστές οχημάτων δεν έχουν καμία ευθύνη για τα προσωπικά δεδομένα που είναι αποθηκευμένα στις συσκευές που κατασκεύασαν, επειδή δεν είναι οι υπεύθυνοι επεξεργασίας». Μια άλλη εσφαλμένη αντίληψη είναι ότι η ευθύνη ανήκει στον οδηγό. Ο GDPR είναι σαφής: οι οδηγοί είναι τα πρόσωπα τα οποία αφορούν τα δεδομένα, όχι υπεύθυνοι επεξεργασίας. Η υποχρέωση διαγραφής δεδομένων δεν χάνεται όταν ένα όχημα αποσύρεται από έναν εταιρικό στόλο ή όταν λήγει ένα συμβόλαιο.
Από την ευαισθητοποίηση στην επιβολή
Η επίγνωση αυτών των κινδύνων αυξάνεται ταχύτατα σε ολόκληρο το οικοσύστημα του remarketing. «Βλέπουμε μια ραγδαία αύξηση στην κατανόηση του ποιος είναι ο υπεύθυνος επεξεργασίας και ποιες είναι οι υποχρεώσεις του», λέει ο Amico. «Αν η εμπειρία μας αποτελεί ένδειξη, το 2026 ξεκίνησε με καταιγισμό ερωτημάτων και πιλοτικών εφαρμογών από στόλους, δημοπρασίες και παίκτες του remarketing». Οι ρυθμιστικές αρχές επίσης σκληραίνουν τη στάση τους. Ευρωπαϊκές αρχές, συμπεριλαμβανομένου του Γραφείου του Επιτρόπου Πληροφοριών του Ηνωμένου Βασιλείου (ICO), επισημαίνουν στις εταιρείες ότι η επίκληση “καλής θέλησης” ή η υποκειμενική κρίση επιθεωρητών ή προσωπικού δημοπρασιών δεν είναι συμβατή με τον GDPR. Οι υπεύθυνοι επεξεργασίας πρέπει να μπορούν να επιδεικνύουν τη λογοδοσία τους μέσω αντικειμενικών, επαναλαμβανόμενων και ελέγξιμων διαδικασιών διαγραφής. Η έρευνα της Privacy4Cars ευθυγραμμίζεται με αυτή την καθοδήγηση.
Όταν η διαγραφή εξαρτάται από ατομική κρίση, προκύπτουν ουσιώδη σφάλματα περίπου στα μισά από τα επεξεργασμένα οχήματα, αφήνοντας πίσω προσωπικά δεδομένα που μια κανονιστική, προδιαγεγραμμένη διαδικασία θα είχε αφαιρέσει. «Αν δεν είναι αντικειμενικό, επαναλαμβανόμενο και ελέγξιμο, δεν αποδεικνύει συμμόρφωση και δεν παρέχει νομική προστασία», λέει ο Amico. Οι υπεύθυνοι επεξεργασίας που συνειδητά επιλέγουν να αγνοήσουν τις οδηγίες του ICO διακινδυνεύουν πρόστιμα έως και 4% του παγκόσμιου κύκλου εργασιών τους. Επιπλέον, διατρέχουν τον κίνδυνο αστικών αξιώσεων από τους πελάτες τους και τους χρήστες των οχημάτων: κάθε αυτοκίνητο στο οποίο παραμένουν δεδομένα συνιστά παραβίαση δεδομένων, η οποία, σύμφωνα με τον νόμο, απαιτεί να γνωστοποιηθεί τόσο στις αρχές όσο και στα υποκείμενα των δεδομένων που επηρεάζονται.
Δεν απαιτούνται νέοι κανόνες
Ο Amico υποστηρίζει ότι το ρυθμιστικό πλαίσιο είναι ήδη επαρκές. «Τα αυτοκίνητα δεν είναι κάτι το ιδιαίτερο – είναι συσκευές, όπως οι φορητοί υπολογιστές ή τα smartphones», λέει. «Σε κάθε άλλη αγορά μεταπώλησης ηλεκτρονικών συσκευών, η διαγραφή δεδομένων πριν από τη μεταπώληση αποτελεί εδώ και καιρό καθιερωμένο νομικό και πρότυπο ασφάλειας. Το remarketing στην αυτοκινητοβιομηχανία αποτελεί την εξαίρεση». Είτε αναπτυχθεί είτε όχι ένα επίσημο πρότυπο remarketing για τον κλάδο, η νομική υποχρέωση υπάρχει ήδη. Η διαγραφή δεδομένων δεν είναι προαιρετική – και εξελίσσεται σε ζήτημα καθοριστικής σημασίας εταιρικής διακυβέρνησης τόσο για τους εταιρικούς στόλους όσο και για τις εταιρείες leasing.
Σύμφωνα με τον Luis Maria Perez-Serrano, πρόεδρο της ένωσης remarketing CARA, για τους remarketers υπάρχει ασάφεια σχετικά με τον ρόλο τους. «Ο GDPR παρέχει ισχυρή νομική βάση, αλλά δεν σχεδιάστηκε για συνδεδεμένα αυτοκίνητα ή για κύκλους ζωής οχημάτων πολλαπλών χρήσεων. Αυτό που λείπει είναι πρακτική, ειδικά για την αυτοκινητοβιομηχανία, καθοδήγηση σχετικά με τη μεταβίβαση της ευθύνης του υπευθύνου επεξεργασίας, την τεχνική υλοποίηση και την επαλήθευση στο τέλος χρήσης και στο remarketing», λέει. «Ως αποτέλεσμα, η χρονική στιγμή κατά την οποία μετατοπίζεται η ευθύνη του υπευθύνου επεξεργασίας παραμένει ασαφής — δημιουργώντας έκθεση σε κινδύνους για όλα τα μέρη στη “δεύτερη ζωή” ενός οχήματος».
«Σιωπηλή» υπονόμευση της εμπιστοσύνης
Παρόλα αυτά, ο πρόεδρος της CARA τονίζει τη σημασία της ορθής διαχείρισης δεδομένων για τον κλάδο του remarketing. Ερωτηθείς αν η τεκμηρίωση διαγραφής δεδομένων θα έπρεπε να καταστεί τυπική απαίτηση στο remarketing, απαντά: «Ναι. Καθώς τα οχήματα γίνονται ψηφιακά όσο και φυσικά περιουσιακά στοιχεία, η διαγραφή δεδομένων πρέπει να βρίσκεται δίπλα στις αναφορές ζημιών και στους ελέγχους υγείας μπαταρίας. Δεν χρειάζεται να είναι επίσημη πιστοποίηση, αλλά πρέπει να υπάρχει σαφής, ελέγξιμη τεκμηρίωση που να αποδεικνύει ότι ένα όχημα είναι απαλλαγμένο από προσωπικά δεδομένα τη στιγμή της μεταβίβασης ιδιοκτησίας. Αυτό ενισχύει την εμπιστοσύνη, μειώνει τον κίνδυνο και περαιτέρω ωριμάζει τον κλάδο. Τα μη διαχειριζόμενα δεδομένα οχήματος είναι ένας σιωπηλός δολοφόνος εμπιστοσύνης».
«Καθώς τα αυτοκίνητα μετατρέπονται ολοένα και περισσότερο σε κινητούς υπολογιστές η διαφάνεια δεδομένων καθίσταται βασικό στοιχείο της αξίας ενός αυτοκινήτου», δηλώνει ο Perez-Serrano. «Η αβεβαιότητα μειώνει την αξία. Διαφανείς διαδικασίες διαγραφής δεδομένων και ορθή τεκμηρίωση αυξάνουν την εμπιστοσύνη, επιταχύνουν την κυκλοφορία του αποθέματος και υποστηρίζουν υψηλότερες τιμές. Σε μια ψηφιακή αγορά remarketing, η εμπιστοσύνη μεταφράζεται άμεσα σε υπολειμματική αξία».
