ΣΤΟ ΣΗΜΕΡΙΝΌ τεταμένο γεωπολιτικό περιβάλλον, τα κρίσιμα ορυκτά έχουν αναδειχθεί ραγδαία κορυφαία προτεραιότητα πολιτικής, ως θεμέλιο της ενεργειακής και οικονομικής ασφάλειας. Αυτά τα ορυκτά είναι όχι μόνο απαραίτητα για τις ενεργειακές τεχνολογίες, αλλά διαδραματίζουν επίσης ζωτικό ρόλο σε τομείς υψηλής τεχνολογίας, την αεροναυπηγική, την άμυνα και τη σύγχρονη βιομηχανική παραγωγή. Γεγονός που τα καθιστά, έτσι, κομβικής σημασίας στοιχεία όχι μόνο για την ενεργειακή ασφάλεια, αλλά και για τη συνολική οικονομική ανθεκτικότητα. Η Έκθεση Παγκόσμιων Κρίσιμων Ορυκτών 2025 του IEA έδειξε ότι για τα 19 από τα 20 σημαντικότερα στρατηγικά ορυκτά, η Κίνα είναι αυτή που κυρίως ασχολείται με την επεξεργασία τους, με μέσο μερίδιο αγοράς 70%. Επιπλέον, η ανάλυσή μας δείχνει ότι αυτή η συγκέντρωση έχει ενισχυθεί τα τελευταία χρόνια. Η εξάρτηση από έναν μικρό αριθμό προμηθευτών αυξάνει την ευπάθεια σε κρίσεις και διαταραχές - είτε προέρχονται από ακραία καιρικά φαινόμενα, τεχνικές αστοχίες είτε εμπορικές εντάσεις. Αυτό πλέον δεν αποτελεί απλώς θεωρητικό κίνδυνο. Τα τελευταία χρόνια έχει σημειωθεί έκρηξη περιορισμών στις εξαγωγές βασικών υλικών και τεχνολογιών. Οι νέοι περιορισμοί στις αλυσίδες εφοδιασμού σπάνιων γαιών και μπαταριών ιόντων λιθίου υπογραμμίζουν ξανά τις υπάρχουσες ευπάθειες και κινδύνους. ΤΙ ΓΊΝΕΤΑΙ ΜΕ ΤΙΣ ΣΠΆΝΙΕΣ ΓΑΊΕΣ Η προμήθεια σπάνιων γαιών παραμένει από τις λιγότερο γεωγραφικά διαφοροποιημένες μεταξύ όλων των κρίσιμων ορυκτών. Για τις σπάνιες γαίες που χρησιμοποιούνται στην παραγωγή μαγνητών για διάφορους κλάδους -κυρίως νεοδύμιο (Nd), πρασεοδύμιο (Pr), δυσπρόσιο (Dy) και τέρβιο (Tb)- η Κίνα αντιπροσώπευε περίπου 60% της παγκόσμιας εξόρυξης το 2024, ακολουθούμενη από Μιανμάρ, Αυστραλία και Ηνωμένες Πολιτείες. Η κυριαρχία της Κίνας είναι ακόμη μεγαλύτερη στα στάδια του διαχωρισμού και της χημικής κατεργασίας, όπου καλύπτει περίπου 91% της παγκόσμιας παραγωγής, με τη Μαλαισία να βρίσκεται πολύ πίσω. Επιπλέον, η Κίνα έχει ενισχύσει σημαντικά τη θέση της στην παραγωγή μονίμων μαγνητών που περιέχουν σπάνιες γαίες - μαγνήτες που διατηρούν τις μαγνητικές τους ιδιότητες επ’ αόριστον χωρίς εξωτερική τροφοδοσία. Πριν από δύο δεκαετίες, η Κίνα παρήγαγε περίπου 50% των «συντηγμένων» μονίμων μαγνητών που χρησιμοποιούνται σε αυτοκίνητα, ανεμογεννήτριες, βιομηχανικούς κινητήρες, κέντρα δεδομένων και αμυντικά συστήματα. Σήμερα, το μερίδιο αυτό έχει αυξηθεί εντυπωσιακά σε 94%, καθιστώντας την τον μεγαλύτερο προμηθευτή παγκοσμίως αυτού του κρίσιμου εξαρτήματος για την παραγωγή των ισχυρότερων κινητήρων που χρησιμοποιούνται σε προηγμένες τεχνολογικές εφαρμογές. Τέτοια υψηλή συγκέντρωση στην αγορά καθιστά τις παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού σε στρατηγικούς τομείς -όπως ενέργεια, αυτοκινητοβιομηχανία, άμυνα Οι κίνδυνοι συγκέντρωσης του εφοδιασμού γίνονται πραγματικότητα ΕΞΑΓΩΓΕΣ ΚΡΙΣΙΜΩΝ ΟΡΥΚΤΩΝ Οι αλυσίδες εφοδιασμού ορυκτών αντιμετωπίζουν σήμερα μία από τις πιο πιεστικές προκλήσεις για την ενεργειακή ασφάλεια και τη σταθερότητα της οικονομίας. Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας (IEA) ήταν ο πρώτος που ανέδειξε τους κινδύνους της υπερβολικής συγκέντρωσης του εφοδιασμού σε κρίσιμα ορυκτά, ιδίως στα στάδια της επεξεργασίας και της χημικής κατεργασίας. Γράφουν οι: TAE-YOON KIM, επικεφαλής του Τμήματος Κρίσιμων Ορυκτών (ασκών καθήκοντα), SHOBHAN DHIR, αναλυτής Κρίσιμων Ορυκτών, AMRITA DASGUPTA, αναλύτρια Ενέργειας και Προμήθειας Ορυκτών, ALESSIO SCANZIANI, αναλυτής Ενεργειακής Ασφάλειας. ● Πηγή: International Energy Agency (IEA) / Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας (ΔΟΕ) Η αλυσίδα εφοδιασμού σπάνιων γαιών είναι από τις πλέον συγκεντρωμένες σε όλα τα στάδια της αξιακής αλυσίδας 46 #28 ΙΟΥΛΙΟΣ - ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2026
RkJQdWJsaXNoZXIy ODAxNzc=